
Văn hóa dân gian
Cung phi bát trạch vợ chồng: cách tính, khác gì Tử Vi, hiểu đúng và bảng tra 8 cung
Nội dung bài viết
Cung phi bát trạch vợ chồng là một phép xem tuổi dân gian: mỗi người được quy về một trong tám quẻ (Khảm, Ly, Chấn, Tốn, Càn, Khôn, Cấn, Đoài) theo năm sinh âm lịch và giới tính, rồi ghép quẻ của hai người để ra một trong tám kết quả gọi là du niên. Bốn kết quả Sinh Khí, Thiên Y, Diên Niên, Phục Vị được xem là thuận; bốn kết quả Họa Hại, Lục Sát, Ngũ Quỷ, Tuyệt Mệnh được dân gian xem là kém thuận. Đây là quan niệm văn hóa, nằm ngoài Tử Vi Đẩu Số và chưa từng được khoa học kiểm chứng, nên chỉ để tham khảo, không dùng để quyết định chuyện cưới hỏi.
Cung phi bát trạch là gì
Bát trạch (nghĩa đen là "tám kiểu nhà") vốn là một phép xem hướng nhà trong phong thủy dân gian. Theo phép này, mỗi người có một cung phi (quẻ gắn với năm sinh của người đó), và cung phi được dùng để tìm hướng nhà, hướng cửa được cho là thuận. Về sau, dân gian mượn chính bảng ghép quẻ ấy để xem tuổi vợ chồng: đặt cung phi của chồng cạnh cung phi của vợ, tra ra một du niên (tên gọi cho mối quan hệ giữa hai quẻ).
Cần phân biệt rõ với Tử Vi Đẩu Số. Lá số Tử Vi được lập từ đủ ngày, tháng, năm, giờ sinh và nơi sinh, gồm 12 cung với hàng trăm sao, nên mỗi người có một bàn cờ riêng. Cung phi chỉ dựa vào năm sinh và giới tính. Mọi người nam sinh cùng một năm âm lịch có chung một cung phi, mọi người nữ cùng năm cũng vậy. Vì thế cung phi chỉ cho một nét rất chung, không thể mô tả riêng một cặp đôi.
Cách tính cung phi theo năm sinh
Bước 1: lấy đúng năm âm lịch
Cung phi tính theo năm âm lịch, không theo năm dương lịch. Người sinh trước Tết Nguyên Đán thì vẫn thuộc năm âm lịch trước. Ví dụ, sinh tháng 1/1985 dương lịch là trước Tết Ất Sửu, nên tính theo năm 1984. Nếu sinh vào tháng Giêng hoặc tháng Hai dương lịch, hãy tra lịch âm xem lúc đó đã qua Tết hay chưa.
Bước 2: đổi năm ra số Lạc Thư
Phép tính dùng các số của Lạc Thư (một bảng số cổ, mỗi số ứng với một quẻ):
| Số | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Quẻ | Khảm | Khôn | Chấn | Tốn | Nam về Khôn, nữ về Cấn | Càn | Đoài | Cấn | Ly |
Số 5 nằm ở giữa bảng, không có quẻ riêng, nên quy ước nam lấy Khôn, nữ lấy Cấn. Cách tính:
- Lấy năm âm lịch chia cho 9, giữ lại số dư. Gọi số dư này là d.
- Với nam: lấy 11 trừ d, rồi chia cho 9 lấy số dư.
- Với nữ: lấy d cộng 4, rồi chia cho 9 lấy số dư.
- Nếu kết quả bằng 0 thì tính là 9. Đối chiếu số với bảng trên để ra quẻ.
Viết gọn theo kiểu công thức (mod nghĩa là "lấy số dư khi chia"): nam là (11 - năm mod 9) mod 9, nữ là (năm mod 9 + 4) mod 9, kết quả 0 đổi thành 9.
Ví dụ tính sẵn
| Năm âm lịch | Số dư khi chia 9 | Nam | Nữ |
|---|---|---|---|
| 1984 | 4 | 11 - 4 = 7, Đoài | 4 + 4 = 8, Cấn |
| 1990 | 1 | 11 - 1 = 10, dư 1, Khảm | 1 + 4 = 5, về Cấn |
| 1995 | 6 | 11 - 6 = 5, về Khôn | 6 + 4 = 10, dư 1, Khảm |
| 2000 | 2 | 11 - 2 = 9, Ly | 2 + 4 = 6, Càn |
Để ý dòng 1990 và 1995: đó là hai trường hợp ra số 5, nữ 1990 về Cấn, nam 1995 về Khôn.
Đông tứ mệnh và Tây tứ mệnh
Tám quẻ được chia làm hai nhóm, mỗi nhóm bốn quẻ:
- Đông tứ mệnh: Khảm, Ly, Chấn, Tốn.
- Tây tứ mệnh: Càn, Khôn, Cấn, Đoài.
Nhìn vào bảng tra ở phần dưới sẽ thấy một quy luật gọn: hai người cùng nhóm luôn ra một trong bốn du niên thuận, hai người khác nhóm luôn ra một trong bốn du niên kém thuận. Vì vậy nhiều người chỉ nói tắt "cùng Đông tứ mệnh" hay "một Đông một Tây". Cách nói tắt này đúng với bảng, nhưng bỏ qua sắc thái riêng của từng du niên.
Tám du niên và cách hiểu từng tên
Mỗi nơi diễn giải tám du niên một khác. Dưới đây là cách hiểu phổ biến, viết bằng lời đời thường. Đây là tên gọi mang tính biểu tượng, không mô tả một cuộc hôn nhân thật.
Bốn du niên được xem là thuận
- Sinh Khí: hình ảnh sức sống, sự khởi sắc. Dân gian hiểu là hai người dễ tiếp thêm năng lượng cho nhau.
- Thiên Y: hình ảnh được chăm sóc, nâng đỡ. Hiểu là hai người dễ quan tâm, đỡ đần nhau.
- Diên Niên: hình ảnh bền lâu. Hiểu là quan hệ dễ giữ được sự hòa thuận theo năm tháng.
- Phục Vị: hai người cùng một quẻ. Hiểu là giống nhau nhiều, nhịp sống yên ổn.
Bốn du niên được xem là kém thuận
- Họa Hại: dân gian hiểu là hay vướng những chuyện nhỏ, dễ phiền lòng vì chi tiết.
- Lục Sát: hiểu là dễ lệch nhịp, lời nói dễ va nhau.
- Ngũ Quỷ: hiểu là dễ hiểu lầm, việc chung dễ rối. Tên gọi này không nói gì đến ma quỷ.
- Tuyệt Mệnh: tên nặng nhất trong bảng, dân gian xem là kém thuận nhất. Tên này không nói về tính mạng hay tuổi thọ của ai.
Những cái tên nghe nặng nề là cách gọi cổ của bảng hướng nhà, không nên đọc theo nghĩa đen. Nếu muốn dùng, hãy coi du niên kém thuận như một lời nhắc chú ý cách nói chuyện, cách chia việc, chứ không phải một kết luận về nhau.
Bảng tra bát trạch cho vợ chồng
Tìm cung phi của người thứ nhất ở cột đầu, cung phi của người thứ hai ở hàng tiêu đề, ô giao nhau là du niên. Bảng đối xứng, nên chồng ở hàng hay vợ ở hàng đều ra cùng một kết quả.
| Cung phi | Khảm | Ly | Chấn | Tốn | Càn | Khôn | Cấn | Đoài |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Khảm | Phục Vị | Diên Niên | Thiên Y | Sinh Khí | Lục Sát | Tuyệt Mệnh | Ngũ Quỷ | Họa Hại |
| Ly | Diên Niên | Phục Vị | Sinh Khí | Thiên Y | Tuyệt Mệnh | Lục Sát | Họa Hại | Ngũ Quỷ |
| Chấn | Thiên Y | Sinh Khí | Phục Vị | Diên Niên | Ngũ Quỷ | Họa Hại | Lục Sát | Tuyệt Mệnh |
| Tốn | Sinh Khí | Thiên Y | Diên Niên | Phục Vị | Họa Hại | Ngũ Quỷ | Tuyệt Mệnh | Lục Sát |
| Càn | Lục Sát | Tuyệt Mệnh | Ngũ Quỷ | Họa Hại | Phục Vị | Diên Niên | Thiên Y | Sinh Khí |
| Khôn | Tuyệt Mệnh | Lục Sát | Họa Hại | Ngũ Quỷ | Diên Niên | Phục Vị | Sinh Khí | Thiên Y |
| Cấn | Ngũ Quỷ | Họa Hại | Lục Sát | Tuyệt Mệnh | Thiên Y | Sinh Khí | Phục Vị | Diên Niên |
| Đoài | Họa Hại | Ngũ Quỷ | Tuyệt Mệnh | Lục Sát | Sinh Khí | Thiên Y | Diên Niên | Phục Vị |
Hai ví dụ tra bảng:
- Chồng sinh năm 1984 (Đoài), vợ sinh năm 1990 (Cấn): giao nhau là Diên Niên, nhóm thuận.
- Chồng và vợ cùng sinh năm 2000: chồng Ly, vợ Càn, giao nhau là Tuyệt Mệnh. Theo dân gian đây là kết quả kém thuận nhất, nhưng nó đúng cho mọi cặp nam nữ cùng sinh năm 2000, nên không nói được gì riêng về hai con người cụ thể này.
Hiểu đúng để không lo sai chỗ
Lưu ý: Cung phi bát trạch là tín ngưỡng dân gian, tách biệt với Tử Vi Đẩu Số, và không có căn cứ khoa học. Kết quả chỉ để biết thêm về văn hóa, không nên dùng để quyết định cưới hay không cưới, càng không phải lý do để hai người rời xa nhau. Gặp du niên kém thuận, bạn không cần làm thêm nghi lễ hay mua vật phẩm nào.
Một mối quan hệ bền được xây bằng những thứ cung phi không đo được: hai người có cùng giá trị sống không, nói chuyện với nhau ra sao khi bất đồng, chia việc nhà và chuyện tiền bạc thế nào, có tôn trọng gia đình của nhau không. Đây mới là những điều nên dành thời gian trò chuyện trước khi về chung một nhà.
Nếu ông bà, cha mẹ lo lắng vì kết quả cung phi, hãy lắng nghe trước, vì sự lo lắng ấy thường xuất phát từ thương con. Sau đó có thể nhẹ nhàng giải thích rằng cung phi chỉ dựa vào năm sinh, giống nhau cho cả một lớp người, và cho người lớn thấy hai bạn đã bàn bạc kỹ những chuyện thực tế của đời sống chung. Sự chín chắn ấy thường khiến gia đình yên tâm hơn bất kỳ con số nào.
eTuvi dùng cung phi thế nào trong Xem Tuổi Vợ Chồng
Trong công cụ Xem Tuổi Vợ Chồng, phần chính là so hai lá số Tử Vi đầy đủ: bộ sao chủ Mệnh của mỗi người, hình mẫu người bạn đời trong cung Phu Thê, phi hóa chéo (can cung Phu Thê của người này hóa Lộc, Quyền, Khoa, Kỵ vào cung nào của người kia) và sáu mặt đời sống chung. eTuvi không phán "hợp" hay "không hợp", mà chỉ ra chỗ hai người dễ nâng nhau và chỗ cần bàn bạc kỹ. Cách đọc này được giải thích ở bài xem tuổi vợ chồng theo lá số.
Cung phi bát trạch chỉ xuất hiện ở một mục dân gian riêng, cùng với Can Chi và nạp âm của hai tuổi, có hộp lưu ý đi kèm. Kết quả cung phi không được cộng vào điểm hòa hợp và không ảnh hưởng tới bất kỳ nhận định nào trong phần Tử Vi. Bạn có thể xem cách trình bày cụ thể ở bản mẫu Xem Tuổi Vợ Chồng.
Câu hỏi thường gặp
Cung phi và mệnh ngũ hành theo năm sinh có giống nhau không?
Không. Mệnh ngũ hành nạp âm (như mệnh Kim, mệnh Thủy) lấy theo can chi năm sinh và giống nhau cho cả nam lẫn nữ. Cung phi là một trong tám quẻ, tính theo năm sinh âm lịch và giới tính, nên nam và nữ cùng năm thường khác cung phi.
Vợ chồng một người Đông tứ mệnh, một người Tây tứ mệnh thì sao?
Theo bảng bát trạch, hai người khác nhóm sẽ ra một du niên dân gian xem là kém thuận. Đó chỉ là quan niệm văn hóa, áp dụng chung cho mọi cặp cùng năm sinh, không nói lên tính cách hay tình cảm của riêng hai bạn. Điều đáng chú ý hơn là cách hai người trò chuyện và cùng giải quyết việc chung.
Sinh tháng Giêng dương lịch thì tính cung phi theo năm nào?
Tính theo năm âm lịch. Nếu ngày sinh rơi trước Tết Nguyên Đán của năm đó, bạn dùng năm âm lịch trước. Khi lập lá số trên eTuvi, hệ thống tự đổi ngày sinh ra âm lịch nên bạn có thể xem năm âm lịch ngay trên lá số.
Kết quả cung phi có làm thay đổi điểm hòa hợp trên eTuvi không?
Không. Điểm hòa hợp chỉ tính từ hai lá số Tử Vi. Cung phi bát trạch, Can Chi và nạp âm nằm ở mục dân gian riêng, để bạn tham khảo cho biết, không cộng hay trừ điểm.
Xem điều này trên lá số của chính bạn
Lập lá số Tử Vi miễn phí, không cần đăng nhập. Bàn cờ 12 cung, bảng điểm và phần tóm tắt luận giải hiện ngay sau vài giây, đọc theo cả Nam Phái (Tam hợp) và Bắc Phái (Tứ hóa).
Bài liên quan
Văn hóa dân gianTam Tai 2027 là tuổi nào? Hợi, Mão, Mùi và góc nhìn Tử Vi cho năm cuối Tam Tai
Tam Tai 2027 là tuổi nào: theo dân gian, Đinh Mùi là năm cuối Tam Tai của tuổi Hợi, Mão, Mùi. Bảng năm sinh, cách tính bốn nhóm tuổi và cách xem năm trên lá số.
Đọc bài
Văn hóa dân gianKim Lâu và Hoang Ốc là gì, có thuộc Tử Vi không? Cách tính theo tuổi mụ, bảng tuổi 2027
Kim Lâu và Hoang Ốc là gì, cách tính theo tuổi mụ khi cưới hỏi, làm nhà, bảng tuổi Kim Lâu, Hoang Ốc từ 18 đến 60, ví dụ năm 2027 và cách nhìn cho đúng mực.
Đọc bài
Nền tảng Tử ViNgũ hành cục trong Tử Vi là gì? Cục khác mệnh nạp âm thế nào, cách an Cục và ý nghĩa trên lá số
Ngũ hành cục là gì: cách an Cục theo can chi cung Mệnh, từ Thủy Nhị Cục đến Hỏa Lục Cục, Cục quyết định tuổi khởi đại vận, sao Tử Vi và khác mệnh nạp âm ra sao.
Đọc bài
Các saoSao Thiên Phủ trong Tử Vi: ý nghĩa, miếu hãm, tại Mệnh và sáu thế đứng ở các cung
Sao Thiên Phủ là gì: sao kho lẫm hành Thổ, giỏi giữ gìn và quản lý. Độ sáng 12 cung, sáu thế đứng, Thiên Phủ và Tứ hóa, tại Mệnh, Tài Bạch, Điền Trạch.
Đọc bài